Op weg naar Pasen

Wat is de 40-dagentijd?

Ontdek wat de 40-dagentijd betekent, waarom deze periode 40 dagen duurt en hoe christenen met gebed, vasten en bezinning toeleven naar Pasen.

Betekenis: bewust toeleven naar Pasen

Met Pasen vieren christenen de opstanding van Jezus Christus. De weken daarvoor vormen een gelegenheid om stil te staan bij hun geloof en dagelijks leven. De 40-dagentijd combineert persoonlijke bezinning met zorg voor de naaste.

Bronnen: [3]

Waarom veertig dagen?

Het getal veertig verwijst naar Bijbelse verhalen over voorbereiding en beproeving: Israël verblijft veertig jaar in de woestijn, Mozes veertig dagen op de berg en Jezus veertig dagen in de woestijn. Deze verhalen geven de periode haar symbolische achtergrond.

Passende Bijbelgedeelten zijn Deuteronomium 8:2, Exodus 24:18 en Matteüs 4:1–11. Voor gebed, delen en vasten kun je ook Matteüs 6:1–18 lezen. Meer suggesties vind je bij de Bijbelteksten voor de 40dagentijd.

Bronnen: [1]

Wanneer begint de 40-dagentijd en hoe tel je de dagen?

In veel westerse kerken begint de periode op Aswoensdag. Van Aswoensdag tot en met Stille Zaterdag zijn het 46 kalenderdagen. Bij de gebruikelijke telling van veertig vastendagen worden de zes zondagen niet meegerekend. Ze behoren wel tot de liturgische periode.

De traditionele telling is iets anders dan de huidige rooms-katholieke liturgische afbakening: de Veertigdagentijd eindigt bij het begin van de avondmis op Witte Donderdag. Dan begint het Paastriduüm. De vastenpraktijk kan ook Goede Vrijdag en Stille Zaterdag omvatten.

In 2027 valt Aswoensdag op 10 februari en eerste paasdag op 28 maart. Bekijk de 40dagentijd in 2027 of de kalender voor de afzonderlijke dagen.

Bronnen: [1] · [3]

Wat is Aswoensdag?

Op Aswoensdag kunnen gelovigen in een viering een askruisje ontvangen. As herinnert aan de vergankelijkheid van het leven en aan de oproep tot bekering. Het gebruik markeert in de rooms-katholieke traditie het begin van de vastenperiode.

Niet iedereen die de 40-dagentijd beleeft, neemt deel aan dit ritueel. Je kunt de dag ook gebruiken om een eenvoudig voornemen te kiezen: een moment van gebed, aandachtig lezen of tijd voor iemand anders.

Bronnen: [2]

Waar komt de traditie vandaan?

De voorbereiding op Pasen is in de vroege kerk geleidelijk gegroeid. Vroege christenen kenden uiteenlopende perioden van vasten rond Pasen. In de vierde eeuw is een voorbereiding van veertig dagen aantoonbaar, onder meer in de paasbrieven van Athanasius.

Er was dus niet vanaf het begin overal hetzelfde rooster. De lengte, het begin en de vastengewoonten ontwikkelden zich per streek en kerk. De naam quadragesima, die je in kerkelijke teksten kunt tegenkomen, verwijst naar veertig.

Bronnen: [7]

Gebed, vasten en geven

Drie traditionele praktijken zijn gebed, vasten en geven. Gebed richt de aandacht op God; vasten oefent terughoudendheid; geven verbindt de bezinning met de behoeften van anderen. Geven kan ook betekenen dat je tijd of hulp beschikbaar stelt.

Kies bijvoorbeeld een kort gebed aan het begin van je dag, onderbreek een gewoonte die veel aandacht vraagt en help iemand met een concrete taak. De onderdelen kunnen elkaar versterken: minder tijd op je telefoon geeft ruimte voor een gesprek of gebed.

Lees verder over gebed, vasten en 40 praktische ideeën. Een persoonlijk voornemen hoeft niet voor iedereen dezelfde vorm te hebben.

Bronnen: [3]

Verschillende kerkelijke tradities

Binnen protestantse kerken wordt ook gesproken over de lijdenstijd, met aandacht voor Jezus’ lijden. Petrus Magazine beschrijft een hernieuwde belangstelling voor vasten onder protestanten. Bijbellezen, overdenkingen, vieringen en gebedsmomenten krijgen daarbij een plaats.

In de rooms-katholieke traditie is de periode ook verbonden met doopvoorbereiding en het herdenken van de eigen doop. Paars is de gebruikelijke liturgische kleur; op de vierde zondag, Laetare, kan roze worden gebruikt.

Ook orthodoxe christenen kennen een voorbereiding op Pasen: de Grote Vasten. De Orthodox Church in America benadrukt gebed, vasten, geven en innerlijke vernieuwing. De westerse kalender en telling beschrijven daarom niet zonder meer iedere christelijke traditie.

Bronnen: [1] · [3] · [4] · [6]

De Goede Week en Pasen

De Goede Week, ook Stille Week genoemd, loopt van Palmzondag tot en met Stille Zaterdag. De aandacht richt zich op Jezus’ lijden en sterven. De paaswake vormt in de katholieke liturgie de overgang naar de viering van zijn opstanding.

Om de verhalen te volgen kun je lezen over Palmzondag, Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en Pasen.

Bronnen: [5]

Hoe kun je zelf de 40-dagentijd beleven?

Begin met iets haalbaars. Kies een vaste plek en tijd, lees een kort Bijbelgedeelte en sta stil bij één gedachte. Je hoeft geen uitgebreid programma te volgen om met aandacht naar Pasen toe te leven.

Je kunt tijdelijk minder sociale media gebruiken, bewuster omgaan met je bestedingen of een deel van je vrije tijd aan iemand anders geven. Bepaal vooraf wat je wilt doen met de ruimte die ontstaat. Houd je voornemen eenvoudig en pak het opnieuw op als een dag anders loopt.

Een leesplan met Jezus kan helpen om een route te kiezen. Wie liever op papier leest, vindt op boeken voor de 40dagentijd verschillende mogelijkheden. 40 dagen met Jezus is een van de dagboeken in onze selectie.

Voor gezinnen, kerken en groepen

Maak er als gezin een klein gezamenlijk moment van: lees, stel één vraag en bid kort. Laat kinderen op hun eigen manier meedoen, bijvoorbeeld met een tekening of een kaart voor iemand die alleen is. Ontdek meer op de pagina voor gezinnen en bij materialen voor kinderen.

Petrus, het magazine van de Protestantse Kerk in Nederland, biedt een veertigdagentijdkalender met dagelijkse overdenkingen en aanvullende inspiratie. Zulke materialen kunnen ook een gesprek in een kring of gemeente ondersteunen.

Spreek als groep af hoe vaak je samenkomt en hoeveel voorbereiding past. Je kunt een leesrooster combineren met een gezamenlijk gebed, een eenvoudige maaltijd of een praktische actie. Op de pagina voor kerken en groepen vind je ideeën om samen te beginnen.

Bronnen: [4]

Veelgestelde vragen

Wat is de 40-dagentijd?

De 40-dagentijd is een christelijke voorbereiding op Pasen, met ruimte voor gebed, vasten, bezinning en zorg voor anderen.

Waarom zijn het veertig dagen als Aswoensdag 46 dagen voor Pasen valt?

Van Aswoensdag tot en met Stille Zaterdag zijn het 46 kalenderdagen. In de traditionele telling van veertig vastendagen worden de zes zondagen niet meegerekend.

Wanneer eindigt de rooms-katholieke Veertigdagentijd?

De liturgische Veertigdagentijd eindigt bij het begin van de avondmis op Witte Donderdag. Het Paastriduüm begint dan; de vastenpraktijk kan ook Goede Vrijdag en Stille Zaterdag omvatten.

Wanneer begint de 40dagentijd in 2027?

In de gebruikelijke westerse kalender begint de periode op Aswoensdag, 10 februari 2027. Eerste paasdag valt op 28 maart 2027.

Moet iedereen op dezelfde manier vasten?

De gebruiken verschillen per kerkelijke traditie en persoonlijke situatie. Je kunt ook ruimte maken met gebed, Bijbellezen, stilte, geven of aandacht voor een ander.

Deel deze blog

Facebook
Instagram

Selecteer en kopieer de link. Plak hem daarna in een bericht of bijdrage in Instagram. De deelmogelijkheden verschillen per app.

Selecteer en kopieer de link. Plak hem daarna in een bericht of bijdrage in TikTok. De deelmogelijkheden verschillen per app.

WhatsAppE-mail

Bronnen en verder lezen

  1. KRO-NCRV — Veertigdagentijd
  2. KRO-NCRV — Aswoensdag
  3. USCCB — What is Lent? (Engels)
  4. Petrus Magazine — Veertig dagen vasten: hoe en waarom?
  5. KRO-NCRV — Goede Week
  6. Orthodox Church in America — Great Lent (Engels)
  7. Herbert Thurston — Lent, Catholic Encyclopedia (1910; historische achtergrond, Engels)

Redactie 40dagentijd.com

Ontdek wat de 40-dagentijd betekent, waarom deze periode 40 dagen duurt en hoe christenen met gebed, vasten en bezinning toeleven naar Pasen. Besproken: 40 dagen met Jezus — Johan den Hartogh.
SAM HELPT JE KIEZEN

Samen een boek ontdekken voor de 40dagentijd.